Тагачы Кырык мары районнан шачмы кечӹ!!! Кырык мары районлан 105 и. Церотан Юбилей!
16:12 15.01.2026 16+
Тагачы Кырык мары районнан шачмы кечӹ!!! Кырык мары районлан 105 и. Церотан Юбилей!
105 и перви, Мары Автономный Область 3 кантонеш пайылалтеш: Козьмодемьянский, Краснококшайский дӓ Сернурский.
Лач ти кечӹн Мары Эл Республикӹн составышты Кырык мары районна ӹшке официальный статусшым нӓлӹн. 15 январь 1921 и – Кырык мары районнан соты валгалтшы кечӹ.
1920 и тӹнгӓлтӹшӹнок мары автономный округым шачыкташ манын ядмашвлӓм кынештӓрӓш тӹнгӓлӹнӹт. Тенге 4-шӹ ноябрьын «Об образовании автономной области марийского народа» декретӹм принимайымы лин.
Кырык мары районна пасна автономиш ванжымыкы анзыл ядмашыш халыкым грамотныйым ӹштӹмӓш анзыл вӓрӹм нӓлӹн. Тидӹлӓнжӹ тымдышывлӓм йӓмдӹлӓш. Кырык мары педагогический техникум, кыды андак Шурыштыш Михайлово-Архангельский монастырьышты вӓрлӓнен, тымдышывлӓм йӓмдӹлен. 1931 ин, 95 и перви, Кырык мары драматический театр шачын дӓ халыкым сусуэмдӓш тӹнгӓлӹн. Тӹштӹ сек пӹтӓриш мары халыкын режиссер А.Маюк-Егоров лин. Тӹдӹн пӓшӓжӹм пакыла кырык мары литературым шачыктышы, «У сем» журналым шачыктышы, журналын редактор Н.Игнатьев виден.
Кого Отечественный вырсы жепӹнӓт кырык мары халык ӹшке вижӹм ямдыде. Тышман ваштареш пыт кредӓлӹн.
Вырсы паштек Кырык мары район сола хозяйствым лӱктӓлӹн, промышленностьым виӓнгден, общественный дӓ культурный деятельвлӓн лӹмӹштӹм угӹц реабилитируен, шачыктен. Живодноводческий фермывлӓ, комплексвлӓ строялтыныт, пӓшӓзӹвлӓ кӱкшӹ результатвлӓм анжыктенӹт. Кеквлӓм анжышы О.Т.Аталаева, «Ленин лӹмеш» колхозын бригадир Н.Н.Романов, «Коммунизм» колхозын сасна анжышы Е.И.Миронова Социалистический Пӓшӓн Герой лӹмӹм нӓлӹнӹт.
Йӓл семешок мары халыкат перестройкы жепӹм, у вашталтмашвлӓм эртен. Тагачшы кечӓш истори сола хозяйствы у семӹнь виӓнгмӹм анжыкта, кӹзӹт кырык мары районышты хресӓнь-фермерский хозяйствы.
Кырык мары театр, «Край горномарийский» дӓ «Жерӓ» газетвлӓ, «Акпарс» радиостуди ӹлӹмӓшӹм валгалтарат. Сола библиотекывлӓ, Культура томавлӓ кӓнӹмӹ жепӹм пайдарат, культурный виӓнгмӓшӹм олмыктарат.
Мары Эл кымдемӹштӹ Кырык мары район ӹшке цевержӹ доно айыртемӓлтеш. Шӹжӹм шӧртньӹ ӹлӹштӓшвлӓ лошты, телӹм ош лым тӱшӓк лӹвӓлнӹ. Шошым шижшӹ мӱлӓндӹн тотлы пыш, кӓнгӹжӹм пеледӹш ӓршӓш, шурны, ире вӹд доно йоген лӓкшӹ ӓнгӹрвлӓн тьангыра йук халыкым кымылангдат. Кырык сирӹштӹ ӹлӹшӹ халык – пӓшӓ мастар, овуцавлам тӹшлӹшӹ, пуры шӱмӓн, соты кымылан, у вим нӓлшӹ халык – ӹшке туан кымдемжӹ доно когоэшнӓ.
#105летгорномарийскомурайону #105икырыкмарырайонлан
